عنوان: خلاصه فصل سوم کتاب سیاستگذاری در آموزش و پرورش
استاد محترم : جناب آقای دکترابوالفضل بختیاری
رشته : ارشد برنامه ریزی درسی دانشجو : آرزو زرکشان
مقدمه :
آموزش و پرورش سرمایه یک کشور محسوب می شودو اگر منافع آن به درستی ارزیابی نشود احتمال هر نوع شکستی برای برنامه ها و سیاسست ها وجود دارد.برنامه ریزی آموزشی و سیاست گذاری آموزشی اموری کاملا بهم مرتبط هستند.سیاست های جدید زمانی پا به عرصه می گذارند که یک منطقه با بروز یک مشکل و یا با یک تصمیم سیاسی دستخوش آشفتگی شود.در اين نوشته قصد داریم به شيوه هاي سياست گذاري در اموزش و پرورش كه به انواع گوناگون " نظام مند ، تدریجی ، موقتی ، وارداتی " دسته بندي و اجرا مي شوند وهمچنین به مراحل سیاست گذاری و عوامل موثر برآن،بپردازیم.
نظام های آموزشی به آهستگی تغییر می کنند و نیازمند یک فرایند پیچیده ی برنامه ریزی و بکارگیری و اجرای برنامه ها هستند. شيوه هاي سياست گذاري در آموزش و پرورش با بروز يك مشكل پا به عرصه ميگذارند.
شيوه نظام مند : این شیوه با سه عمليات مشخص شروع ميشود:توليد داده ها ، تدوين واولويت بندي گزينه ها و پالايش گزينه ها. داده ها را معمولا از دو نوع منبع استخراج ميكنند تحليل بخش و اطلاعا ت تخصصي موجود (شاخص هاي مقايسه اي ، جمع بندي نتايج تحقيقات و مجموعه ي دانش وآگاهي هاي متداول و غيره) در اين روش گزينه ها از طريق جريان نسبتا پيچيده ي قياسي استنباطي شكل ميگيرد.الزاما این روش بهترین و مرجع ترین شیوه برای شکل گیری گزینه های سیاسی نیست.
شیوه تدریجی : هنگامي كه وجود يك مشكل و مسئله در قسمتي از نظام آموزشي تشخيص داده شد ،غالبايك راه حل به نظام تحميل شده و از ديگر موارد غافل ميگردد. اين پديده زماني اتفاق مي افتد كه مشكل به مجامع عمومي كشيده شده و مورد بحث عموم قرار ميگيرد .يعني ضروري است در قبال اضطراري بودن موضوع، واكنشي سريع انجام پذيرد.
شيوه ي موقتي : گاهي حوادث سياسي مهم با برگزيدكان سياسي جديد و يا تغييرات يا تعديلاتي در نظام آموزشي، مسائل و مشكلاتي را براي نظام آموزشي به وجود مي آورد. در چنين مواقعي، شكل گيري سياست، برپايه ي منطق دروني نظام آموزشي صورت نمي پذيرد
شيوه ي موقتي : گاهي حوادث سياسي مهم با برگزيدكان سياسي جديد و يا تغييرات يا تعديلاتي در نظام آموزشي، مسائل و مشكلاتي را براي نظام آموزشي به وجود مي آورد. در چنين مواقعي، شكل گيري سياست، برپايه ي منطق دروني نظام آموزشي صورت نمي پذيرد.
شيوه ي وارداتي : در سراسر جهان از سبك ها، شيوه ها وابداعات بسياري در نظام آموزشي استفاده مي گردد. تمام اين منابع را مي توان در شكل گيري گزينه هاي سياسي، به كار برد. اما يك سياست مشخص كه در گوشه اي از دنيا موفق بوده است، در گوشه اي ديگر در صورتي موفق خواهد بود كه بتواند با نيازمندي هاي گروه هايي خاص در جامعه هماهنگ باشد.
مراحل سیاست گذاری: تحليل گريندل شكل گيري اصلاحات در كشورهاي لاتين (همچون برزيل، بوليوي، شيلي و آرژانتين) را دنبال مي كند كه با مرحله ي تعيين موضوع ،،پيشرفت از طريق طراحي،تطابق و مراحل به كارگيري سياست و در نهايت رسيدن به مرحله ي خود اتكايي و ثبات همراه است. "هر يك از اين مراحل مي توانند به عنوان يك ميدان و صحنه كه در آن معاملات ديوان سالارانه وسياسي تحقق مي يابد و بر آنچه كه در ميادين بعدي اتفاق مي افتد نيز تاثير مي گذارد، تلقي مي شود" (نادري، 1398،ص51)
عوامل زيادي بر طبق تحليل گريندل ممكن است به عنوان عوامل حمايتي و شروع كننده ي اصلاحات در مرحله تعيين موضوع فرض شوند. به عنوان مثال عوامل اقتصادي و شرايط سياسي و همچنين گروه هاي طراحي اصلاحات و تنازعات بين گروه ها.
اصلاحات موفق ممكن است به رابطه اي موفق و سازگار بين نهادهاي اجرايي و نهاد هاي قانون گذار دولت مربوط ميشود.سازمان هاي تاثير گذار در مرحله ي اول عبارتند از نهاد هاي دولتي كه براي سياست گذاري در آموزش مسئول هستند ، ضمن اينكه تاثير اين نهادها از ساير نهاد ها بيشتر است. دومين نكته ي جالب توجه اينكه سازمان هاي خيريه نيز در شكل گيري سياست هاي آموزشي نقش دارند. سوم اينكه در بسياري از موارد همچون كشور هاي غربي و آمريكاي لاتين، اتحاديه هاي معلمي، سازمان هايي هستند كه تاثير زيادي بر فرايندهاي سياست گذاري در آموزش و اجراي آن سياست هاست.اصول اوليه ي سياست گذاري معمولا از سوي وزارت آموزش و پرورش و شخص وزير و يا ساير مقامات بلند پايه مطرح ميگردد و مورد حمايت قرار ميگيرد.تحلیل کریندل دو عامل اصلی دیگر تاثیر گذر را پررنگ جلو می دهد: گروه های طراحی اصلاحات و تعارضات،که گروه های طراحی اصلاحات به عنوان بازیگران مهم راهبردی و اصلی ترین عوامل فرایند اصلاحی هستند.
نتیجه گیری :
در این نوشته به این موضوع پرداختیم که چالش های پیش روی نظام آموزشی در حال تغییر است و نیازمند دانش جدید درباره ی اولویت های سیاسی است.شيوه هاي سياست گذاري در آموزش و پرورش به صورت گزينه هاي سياستي براي ايجاد انعطاف لازم و منطبق شدن با شرايط از چند طريق اتخاذ مي گردند. اين گزينه ها را با اهداف تحليلي، ميتوان به شيوه هاي گوناگون نظام مند، تدريجي،موقتي و وارداتي طبقه بندي نمود.همچنین به تحلیل گریندل و گروههای شریک در سیاستگذاری اشاره شد و تجزیه وتحلیل های انجام شده در مورد کشورهای آمریکای لاتین نشان داد که منازعه و مناقشه نیز یک عامل باثبات و همیشگی در سیاستگذاری است.
در پایان از استاد محترم " جناب اقای دکتر بختیاری " کمال تشکر را دارم که علاوه بر رهنمودهای خالصانه آموزشی و شغلی، با معرفی این کتاب دریچه جدیدی بر نگرش و رویکرد آموزشی اینجانب در محیط آموزشی گشودند .
منبع :
نادري ، ناهيد - نوروزی ، رضاعلی - سیادت ، سیدعلی ،سياستگذاري در آموزش و پرورش. اصفهان : نشريار مانا ،1395، (ص 45تا54)
